Hapje Cultuur: Kastelen, buitenplaatsen en landgoederen

Tijdens de volgende editie van Hapje Cultuur is M. Diepeveen-Jansen te gast. Zij is auteur van het boek 'Kastelen, buitenplaatsen en landgoederen'. 

De oevers van de Oude IJssel waren vanaf een ver verleden aantrekkelijke plaatsen om er te wonen en te werken. Vanaf de vroege middeleeuwen worden bouwwerken neergezet, waarvan de bovengrondse resten tot op heden zichtbaar zijn. Lokale adellijke machthebbers bouwden vierkante, meestal houten woontorens op een opgeworpen heuvel. Later maakten deze torens plaats voor kastelen, meestal gebouwd op de hoge en droge rivierduinen ten oosten van de Oude IJssel. De grachten daaromheen werden gevoed door de rivier. In de loop der tijd werden de kastelen steeds meer uitgebreid met muren, torens, woonruimtes en dienstwoningen.
Na de middeleeuwen, toen het kasteel niet meer noodzakelijk was om have en goed te verdedigen, werden ze omgebouwd tot aangename en comfortabele woonhuizen. Mooie parken werden rond het huis aangelegd en het huis en park maakten deel uit van uitgestrekte landgoederen. Boerderijen, bossen, molens, visvijvers enz. zorgden voor de noodzakelijke inkomsten. Ook rijke stedelingen werden aangetrokken door het platteland. Zij kochten dergelijke adellijke woonplaatsen of bouwden nieuwe landhuizen. Door hun rijkdom overtroffen ze vaak de adel in weelde en luxe.

M. Diepeveen-Jansen heeft vijftien van de nog bestaande en verdwenen adellijke huizen aan de oevers van de Oude IJssel tussen Megchelen en Doesburg beschreven. Van ieder huis wordt een overzicht gegeven van de bewonings- en bouwgeschiedenis, vanaf de stichting van het kasteel tot op heden. Ieder hoofdstuk wordt afgesloten met een foto waarop de huidige situatie van (de restanten van) het kasteel of landhuis is vastgelegd.

Voorafgaande aan de bespreking van de kastelen wordt in de inleiding ingegaan op de landschappelijke en sociaal-politieke omgeving waarin het leven langs de rivier zich afspeelt: het ontstaan en het landschap van de Oude IJssel; de sociaal-politieke organisatie van het graafschap, later hertogdom Gelre, en de oorlogen waarin de bewoners betrokken zijn; en tenslotte wordt uitgelegd waarin kastelen, buitenplaatsen en landgoederen zich van elkaar onderscheiden.

Het boek geeft een beeld van de rijke geschiedenis van de Oude IJssel, zowel landschappelijk als cultuurhistorisch, en toont aan dat dit rivierengebied een waardevol onderdeel is van de prachtige Achterhoek. Tijdens Hapje Cultuur geeft de auteur een toelichting. Het boek kan na de lezing gekocht worden voor het bedrag van €20,- dit kan voldaan worden middels een QR code of gepast contant.

Hapje Cultuur
Elke 3e zondag van de maand om 11.00 uur kunnen liefhebbers van cultuur, in de breedste zin van het woord, zich onderwerpen aan de kennis en passie van een spreker. Uiteenlopende thema's komen aan bod: van kunst tot erfgoed en van muziek tot literatuur. Alle gasten worden ontvangen met een kop koffie/thee met daarbij een zoete versnapering. Het aantal plekken is beperkt, dus zorg tijdig voor een toegangsticket. Het programma vindt plaats tussen 11.00 en 12.00 uur met een maximale uitloop naar 12.30 uur.
Na de lezing nog even napraten en genieten van een smakelijke lunch, reserveer hier alvast een tafeltje voor ons grand café Het Schaftlokaal.